Neden Aksaray OSB

Aksaray Tarihi

  • Tarihi:

MÖ. 7000-6000 yıllarında Neolitik devirde Anadolu medeniyetinin ilk izlerini gördüğümüz Konya yakınlarındaki Çatalhüyükte Hasandağı’na dolayısıyla Aksaray’a ait vesikalara rastlanmaktadır. Burada Hasandağı’nın lav püskürttüğünü tasvir eden bir kazıntı resme rastlanmıştır. Neolotik dönemde Aksaray ve çevresi iskan görmüştür. Kalkolitik ve eski demir devirlerinde iskan olup olmadığı bilinmemekle birlikte çevre köylerde (Böget ve Koçaş) bu döneme ait seramiklere rastlanmaktadır.

MÖ. 3000-2000 yıllarında Anadoluda Hatti kavmi yaşanmıştır. Bu dönemde Asurlu tüccarlar Mezopotamya’dan gelerek şehirlerin banliyölerinde ticaret merkezi kurmaya başlamışlardır. Hüyük, MÖ. 3000’den itibaren iskan edilmiştir. Acemhüyük’ün en parlak devirleri MÖ. 2000 yılının ilk yarısına isabet etmektedir.

Koloni döneminin sonlarına doğru, MÖ. 1700 yıllarında Kafkaslardan gelen, küçük şehir devletleri kuran ve Anadolu’da, askeri bir devlet halinde bir kavmin varlığı görülmektedir. Hint-Avrupalı olan bu kavmin Anadolu da siyasi iktidarı ele geçirerek kurduğu devlet, eski Hitit Devletidir. Aksaray’da Hititlere ait eserler bulunmamakla beraber mağlup memleketler arasında Aksaray’ın adı geçmektedir.

Orta Anadolu’da MÖ. 13yy. sonlarına kadar devam eden Hitit egemenliği MÖ. 12 yy. da batıdan (Trakya) gelen ve deniz kavimleri olarak bilinen kavimlerin en güçlüsüdür.

Yanardağ küllerinin sıkışmasından oluşan tüf tabakalarının çok kolay kazılabilme özelliği nedeniyle bölgemize çok sayıda yer altı şehri ve dik yamaçlara kaya içinde yerleşme birimleri yapılmıştır. 7 yy. sonlarından itibaren Müslüman Arapların Anadolu üzerinden İstanbul’a yaptıkları sefer nedeni ile bölgeye sığınan Hıristiyanların sayısı çok artmış, Ihlara Gelveri ve Göreme gibi yerleşim birimleri oluşmuştur.

Aksaray, 1142 tarihinde Selçuklular tarafından zapt edilmiş ve 1470 yıllarındaki Osmanlı hakimiyetine kadar İlhanlı, Danişmentli, Karamanoğulları egemenliğinde kalmıştır. 1470 yıllarında Aksaray’ı ele geçiren İshak Paşa tarafından, Fatih Sultan Mehmet’in emri ile halkın bir bölümü İstanbul’a nakledilmiştir.

  • Selçuklular Döneminde Aksaray:

1142 yıllarında Selçuklu egemenliğine giren Aksaray’a giren II Kılınçaslan zamanında saraylar, medreseler, zaviyeler, kervansaraylar yaptırılmış, Azerbaycan ve başka yerlerden Müslüman halk, gazi, mücahit, alim, ticaret erbabı getirerek yerleştirilmiştir.

Bu yıllarda Aksaray, bir Selçuklu askeri üssü durumundadır. Kılınçaslanın babası Sultan Mesud, Danişmentlere karşı Aksaray’ı bir askeri üs olarak kullanmıştır. Ve burada bazı tesisler yaptırmıştır. II. Kılınçaslan burada bir saray yaptırarak Arkhelais adını Aksaray’a çevirmiştir. Aksaray, Selçuklu ve Karamanoğlu dönemlerinden kalan eserler yönünden oldukça zengindir.

  • Osmanlılar Döneminde Aksaray:

1470 yılında İshak Paşa tarafından ele geçirilen Aksaray Osmanlı hakimiyetine girmiştir. İstanbul’un fethinden sonra boşalan şehrin iskanı için, Aksaray halkının büyük bir bölümü İstanbul’a nakledilmiştir. Bu şehirde bir semte de Aksaray adı bu nedenle verilmiştir.

Aksaray, Osmanlı sınırları içine alındıktan sonra Fatih adına yapılan ilk tahrirde Aksaray vilayeti olarak gösterilmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman zamanına kadar Aksaray, Karaman eyaletine bağlı bir kazadır. Kanuni devrinde Konya’ya bağlı bir sancaktır. Cumhuriyet dönemine kadar bu şekilde devam ede gelmiştir.

  • Cumhuriyet Döneminde Aksaray:

H. 1336 M. 1920 yılında Aksaray Vilayet olmuştur. 1933 yılına kadar 13 yıl vilayetlik yaptıktan sonra vilayetliği lağvedilmiştir. 20.3.1933 tarihinde 2197 sayılı kanunun 3. maddesi ile Niğde’ye ilçe olarak bağlanmıştır.

1989 yılının 15 Haziran gününe kadar 56 yıl kaza olarak kalmış olan Aksaray, bu tarihte eski hakkı iade edilmek suretiyle tekrar vilayet olmuştur.

  • İl ve İlçe Sınırları:

Aksaray; Edirne, İstanbul, Ankara, Adana, İskenderun karayolu ile Samsun, Kayseri, Konya, Antalya karayolu üzerindedir. 33-35 derece doğu meridyenleri ile 38-39 derece kuzey paralelleri arasında yer alır. Doğuda Nevşehir, Güneydoğuda Niğde, Batısında Konya ve Kuzeyde Ankara ile Kuzeydoğuda Kırşehir ile çevrilidir. Yüzölçümü 7626 km²’dir. Aksaray’ın Ağaçören, Eskil, Gülağaç, Güzelyurt, Ortaköy, Sarıyahşi olmak üzere 6 ilçesi, 192 köy ve kasabası bulunmaktadır.

Aksaray yüzey şekilleri itibariyle düzlüktür. Denizden 980 metre yükseklikte yer alır. İlin güneydoğusunda Hasandağı (3268 m); kuzeyi, orta bölümünden ayıran noktada uzanan ve Hasandağı ile birleşen Ekecik Dağı (2137 m) bu yaylada yer alan yüksekliklerdir. Aksaray’ın orta kesimleri, kuzeyi, güneyi tamamen ovalıklarla kaplıdır. Güneyde Obruk Platosu’nun uzantısı ve Aksaray Ovası bulunur. Aksaray, etrafı kuzeyde Kuzey Anadolu (Karadeniz), güneyde Güney Anadolu (Toros) Dağları; doğusu yüksek Doğu Anadolu Platosu, batısında İç Batı Anadolu yüksek platosuyla çevrili olan Orta Anadolu Bölgesi’nin Tuz gölü havzasında yer alır. Deniz etkisinden tamamen mahrumdur. En önemli akarsuyu Uluırmaktır. Yüzölçümü 7626 km² olan ilin, 5713 km²’si tarım arazisi, çayırlık, otlaklar ve meradır. Aksaray’ın en önemli gölü Konya ve Ankara ile müşterek sınırlara sahip oldukları Tuz Gölü’dür. Tuz Gölü ülkemizin en büyük ikinci gölüdür. Yüzölçümü 1500 kilometrekaredir.

Ekonomik Durum

Sosyo - Ekonomik Yapı

Aksaray İli’ne 7 ilçe, 41 belde ve 151 köy bağlıdır. Aksaray’ın sosyo-ekonomik yapısı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Faal nüfusun % 70’i tarım ve hayvancılıktan geçimini sağlamaktadır. Tarımda çalışan nüfusun yüzdesini aşağıya çekmek için, sanayi ve hizmet sektörünü geliştirmek, tarımda üretimi ve verimliliği artırmak için ürün deseninde değişiklik yapmak, toprak işlemedeki yanlışlıkları gidermek, kaliteli ve uygun girdi kullanımına ağırlık vermek, makineleşmeyi teşvik ederek kullanımını yaygınlaştırmak suretiyle birim alandan daha çok ürün alınması ve çiftçilerin eğitilmesine çalışılmaktadır.

YIL

İşgücüne katılma oranı (%)

İşsizlik oranı (%)

İstihdam oranı (%)

2008

37,5

10

33,8

2009

45,8

13,1

39,8

Tablo: Aksaray İli, İstihdam Bilgileri (2010)  (TUİK)

Göçebe İşçiler (Mevsimlik)
İnşaat işinde çalışan işçiler ve tarım sektöründe çalışan işçiler vardır. Tarım alanında çalışan göçebe işçiler ilgili tarım alanlarında, köylerde (çadırlarda), inşaat işlerinde çalışan işçiler inşaatlarda ikamet etmektedirler.

Kent Toprağının Mülkiyet Dağılımı

Belediye sınırları içerisinde arazi ve arsaların çoğunluğu özel mülkiyettir. Hazine ve belediyeye ait alanlar azdır. Bunlar üzerinde çoğunlukla kamu binaları mevcuttur. Bir kısım alanda da gecekondu önleme bölgesi (150 Ha) ve toplu konut sahası olarak ayrılmıştır. Diğer kısımlar da orman alanları için tahsis edilmiştir. 200 Hektarlık alan ise eğitim kampus olarak ayrılmıştır.

Konut Yapım Süreçleri

Konut ihtiyacının karşılanması için kentte yap-sat, kooperatif eliyle konut üretimi, bireysel konut üretimi ve gecekondulaşma yöntemlerinin hepsini görmek mümkündür. Kooperatif oluşumları kentte yeni olduğu kadar yap-sat süreci ile eş yoğunluğa ulaşmaktadır. Bireysel konut üretimi daha nadir olup gecekondulaşma belediyece önlenmeye çalışılmaktadır.

Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri

Sağlıksız ve kaçak yapılaşmanın önlenebilmesi tarım alanlarının tahrip olmaması için iki adet gecekondu önleme bölgesi mevcut olup, dar gelirli vatandaşların konut gereksinimine yer gösterilmiştir. Aynı amaçla iki adet toplu konut alanı mevcut olup yapılaşmaları tamamlanmış üç toplu konut alanı ise projelendirilmektedir.

Sanayi ve Ticaret Bilgileri

Cumhuriyet dönemine kadar sanayiden söz edilemeyecek olan İlimizde, ilk sanayi kuruluşu kamunun öncülüğünde 1924 yılında un fabrikası olarak kurulan Azmi Milli Türk Anonim Şirketi’dir. Bu fabrika aynı zamanda ihtiyacı olan elektrik enerjisini kendi hidroelektrik santrali ile karşılamış ve şehrin elektrik ihtiyacına da cevap vermiştir.

Yine bir kamu yatırımı olarak 1976 yılında SEK’e bağlı Aksaray Süt Ürünleri Fabrikası’nın açılması dışında ilde her hangi bir önemli sanayi tesisi açılmamıştır. Bu durum 1986 yılında Mercedes Benz Türk Anonim Şirketi kamyon fabrikasının açılışına kadar devam etmiştir.

İlimizde esas sanayileşme ise, 1989 yılında il olmasından sonra başlamış ve Aksaray Organize Sanayi Bölgesi’nin faaliyete geçmesiyle 1997 yılından sonra hız kazanmıştır. 1997-2001 yıllarında dünyada ve ülkemizde de görülen ekonomik kriz il sanayisine de yansımış ancak buna rağmen ilde otomotiv, otomotiv yan sanayi, tekstil, gıda, süt ve süt ürünleri, kimya ve plastik sanayi, metal ve makine sanayi, ile toprak ve madene dayalı irili ufaklı birçok işletme faaliyete geçmiş bir çoğu da Organize Sanayi Bölgesi’nde de dahil olmak üzere yatırıma devam etmektedir. Ayrıca il merkezinde 3 adet Ortaköy İlçesi’nde de 1 adet olmak üzere toplam 4 adet sanayi sitesi amacına ulaşmıştır. Sanayi il merkezinde toplanmış, Ortaköy İlçesi’nde birkaç yem ve süt fabrikası bulunmakta olup, diğer ilçelerde sanayi tesisi bulunmamaktadır.

Orta Anadolu’nun ortasında kuzey-güney, doğu-batı doğrultusundaki karayollarının kesişme noktasında yer alan, 1989 yılında yeniden il olan Aksaray yurt içi ve yurt dışına mal ve hizmet üreten ve üretmeye devam eden, Türkiye’nin Anadolu’daki sanayi başkenti olma yönündeki hedefine doğru ilerlemektedir.Aksaray sanayisinin büyüme yönünde attığı adımlar ilimizdeki kalkınmayı en üst seviyeye, işsizliği de en alt seviyeye çekeceği gibi komşu illerden de göç alan bir il durumuna gelecektir.

Organize Sanayi Bölgemiz E-90 Karayolu üzerinde yer almaktadır. Ulaşım imkanları çok rahat olup ilimizden geçen duble yollar tamamlanmıştır. Gümrük Müdürlüğü mevcuttur. Mersin Limanı’na ve Ankara’ ya 200 km, Konya ve Kayseri illerine 150 km mesafededir.

Aksaray Organize Sanayi Bölgesi’nde halen 7000’ün üzerinde işçi istihdam ediliyor. Bu sayının, bölgede faaliyet gösteren tesislerin tam kapasiteye ulaşması ve inşaatı devam eden tesislerin üretime geçmesiyle birlikte istihdam sayısının 25.000’i aşması  hedeflenmektedir. Bölgemizde otomotiv, otomotiv yan sanayi, tarım alet  makinaları ve plastik sanayinde bir çok dış ülkeye ihracat yapan firmalar mevcuttur.

Aksaray, 1998 yılı içerisinde Kalkınmada 1. Derece de Öncelikli İller arasında yer alarak bu önceliklerin vermiş olduğu avantajlardan teşvik tedbirleri gibi desteklerle daha da gelişip yıldızı parlayan, göç alan cazibe merkezi bir İl olarak sanayi ve ekonomisiyle birlikte ilerleyen yıllara hazırlanmaktadır.

Bu çalışmaların hizmete sunulması ve üretime geçilmesi ile birlikte Aksaray, tüketici değil, kendi ürettiğini yurt içi ve yurt dışına satan bir il konumuna gelecektir. Sahip olunan kaynaklar, mevcut imkanlar, yapım çalışmaları sürdürülen özel sektör tesis ve devlet yatırımları bazı sektörlerde olduğu gibi sanayide de Aksaray’ı üst sıralara taşıyacaktır. Nüfusu her geçen gün artan, çevre illere göç vermeyen aksine göç alan tek il Aksaray’dır.

Aksaray coğrafi konumu, işgücü potansiyeli, mevcut sanayi potansiyeli, sanayi yatırımları için altyapısı hazır arsaları ve,  hükümetimizin çıkarmış olduğu Yatırımların ve İstihdamın Teşviki Kanunu’nun getirdiği avantajlar, Aksaray’ın Kalkınmada 1. Derece Öncelikli Yöre olması, Türkiye’de yatırıma en uygun illerden bir tanesidir.

Aksaray OSB doğal gaz projesi 2004 yılı yatırım programına alınmış olup 2004 yılının ilk yarısı içerisinde Bölge girişine kadar getirilen gazın yatırımcılara dağıtımı Nisan 2005 itibari ile tamamlanmıştır. Aksaray’da altyapısı hazır sanayiye uygun ve tarıma zarar vermeyecek arsalar mevcuttur.

Aksaray coğrafi konumu, demiryollarına, limanlara ve havaalanlarına olan yakınlığı, devam eden demiryolları projesi ile demiryolu ağına dahil olacağı göz önüne alındığında ulaşım imkanları yüksek bir ilimizdir.

Organize Sanayi Bölgesi içerisinde yer alan Gümrük Müdürlüğü yatırımcıların ihracat ve ithalat işlemlerinin hızlı yapılmasını kolaylaştırmaktadır.

Aksaray’da genç ve yetişmiş işgücü potansiyeli oldukça yüksektir. Yatırım için Aksaray’ı tercih eden firmalar kalifiye eleman ve işgücü sıkıntısı çekmemektedir.

Aksaray 5. Derecede deprem kuşağında yer alması nedeniyle  deprem riski en az olan illerdendir. Bu durum yapı maliyetlerini de düşürücü bir etken olmaktadır.

Üretim

İlimizin yurt dışında çalışan işçi sayısının fazla olması ve ayrıca banka mevduat miktarının yüksek olması atıl durumda bulunan bu paraların yatırımlara teşvik edilmesi gerekmektedir. Ayrıca İlimize diğer illerden, köylerden kente doğru yoğun bir biçimde göç hareketi görülmektedir. Göç hareketlerini engelleyecek unsurların ortadan kaldırılmaması ve genç ve dinamik olan nüfusu ekonomiye kazandırabilmek için ilimizde sanayinin geliştirilmesi gerekmektedir.  İlimizde daha önce fabrikalar il merkezinde dağınık bir vaziyette iken organize sanayinin kurulmasıyla birlikte sanayi organize sanayi bölgesine kaymıştır.

Türkiye İstatistik Kurumu, il başına GSYH’yı 2001 yılına kadar vermekte olup artık GSYH değerlerini Türkiye geneli için sunmaktadır. Aksaray İli’nin komşu iller ve Türkiye için kişi başına düşen dolar bazlı GSHY değerleri aşağıda verilmiştir.

 

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

Aksaray

1.291

1.391

1.829

1.815

1.567

1.427

966

Niğde

1.968

2.222

2.551

3.203

2.836

2.503

1.781

Nevşehir

2.371

2.868

3.238

3.529

2.929

2.908

2.117

Kırşehir

1.687

1.976

2.119

2.247

2.085

1.928

1.488

Türkiye

2.727

2.888

3.021

3.176

2.847

2.941

2.146

Tablo: Ulusal ortalama ile Aksaray ve çevre  İllerinin GSYH karşılaştırması, $/kişi (TUİK)

İlimizde sanayi kuruluşlarının sektörlere göre dağılımı çeşitlilik oluşturmaktadır. Genel olarak gıda sanayi, otomotiv ve oto yan sanayi ve metal sanayi ağırlık kazanmaktadır.

İlimizde 6948 sayılı Sanayi Sicil Kanunu kapsamında, faaliyet gösteren imalat sanayi, madencilik ve taş ocakçılığı, su ve gaz istihsali sektörlerinde faaliyet gösteren sanayi ürünü imal eden işletmelere sanayi sicil belgesi verilmiştir. Sanayi sicil belgesi vize işlemleri kanun gereği 2 yılda bir yapılmaktadır.

İlimizde sanayileşme il merkezinde yoğunlaşmıştır. İlimiz Ortaköy İlçesi’nde yem ve süt işletmeleri yoğunlukta iken, konfeksiyon ve granit imalatı yapan işletmelerde bulunmaktadır. Ayrıca Ortaköy İlçesi’nde 250 işyeri bulunan Küçük Sanayi Sitesi yapı kooperatifi Bakanlığımız kredi desteği ile tamamlanarak amacına ulaşmıştır.

İlimiz Sarıyahşi İlçesi’nde 2 adet mermer blok çıkarma işletmesi bulunmaktadır. Bunlardan biri çıkarılan mermeri plaka haline dönüştürmektedir.

İlimiz Eskil İlçesi’nde 2 adet ham ayçiçek yağı üreten tesisi 2 adet yem fabrikası bulunmaktadır. Ayrıca Eskil ilçemizde yapımı devam eden bir adet KSS Yapı Kooperatifi bulunmaktadır.

İlimiz Gülağaç ilçesinde bır adet kum çakıl-mıcır işleme tesisi bulunmaktadır. Gülağaç KSS Yapı Kooperatifinin Bakanlık Kredi desteği yapımı konusunda yer seçim çalışmaları sürdürülmektedir.

İlimiz Güzelyurt İlçesi’nde bir adet blok mermer çıkarma tesisi bulunmaktadır.              

İlimiz Ağaçören ilçesin de Bakanlığımız kredi desteği ile KSS Yapı Kooperatifi yapım çalışmaları sürdürülmektedir.

Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı

Un ve Yem Sanayi

Bu grupta yarı otomasyona dayalı üretim süreci içerisinde işçinin çok az yer aldığı kesiksiz bir üretim teknolojisi yer almaktadır. Hammadde olarak üretime giren girdiler (buğday, arpa, çavdar vb.) direk işçilik müdahalesi olmadı mamul olarak (un, yem) çıkarlar. İşçilik üretim süreci dışında yükleme, boşaltma, karıştırma gibi alanlarda kullanılmaktadır. Üretimde genellikle elektrik enerjisi kullanılmaktadır. İlimizde gıda ve yem sektörleri (buğday, arpa, süt) hammaddelere çok büyük oranda ilimizden temin etmektedirler.

Maden İşletme Sanayi

İnşaat ve tekstil sektöründe kullanılan kalsit, kaolin gibi mineral maddelerin üretimi yapılmaktadır. Bunlarda da üretim teknolojisi otomasyona dayalı kırma, öğütme, eleme ve paketleme aşamalarında oluşur. Hammadde üretim aşamasının başlangıcından sonuna kadar direk işçilik müdahalesi olmadan makinelerde gerçekleşmektedir. En son günümüz teknolojisi kullanılmaktadır. Üretimde genellikle elektrik enerjisi kullanılmaktadır. Madencilik sektöründe   hammadde (kalsit, kaolin vb.) büyük oranda ilimizde ve az miktar da il dışından temin edilmektedir.

Taş ve Toprağa Dayalı Sanayi

Bu alanda da ileri teknoloji bulunmasına rağmen ilimizde daha çok işçiliğe dayalı eski üretim teknolojisi kullanılmaktadır. Hammadde çamur hale getirilerek kalıplara dökülüp fırınlarda kurutularak kiremit, tuğla haline getirilir. Elektrik ve kömür enerjisi kullanılmaktadır.

Otomotiv ve Yan Sanayi

İlimizin en büyük otomotiv sanayi olan Mercedes-Benz Türk AŞ’de bilgisayar kontrollü takım tezgahları talaşlı imalat ve montaja dayalı bir teknoloji kullanılmaktadır. Otomotiv yan sanayiinde ise üretim genellikle takım tezgahları, montaj ve işçiliğe dayalı olarak yapılmaktadır. Üretimde elektrik enerjisi kullanılmaktadır. 2004 yılından itibaren de üretimde doğal gaz kullanımına geçilmiştir.

Otomotiv ve metal sanayiinde hammaddeler büyük çoğunlukla il dışından ve yurt dışından temin edilmektedir. (motor ve otomotiv yetek parçaları, demir çelik ürünleri gibi) Ancak yavaş yavaş da olsa otomotiv yan sanayi ilimizde gelişmektedir. (somun, bijon, ayna, sac parça vb)

Mobilya Sanayi

Genelde işçiliğe dayalı çeşitli tezgahların da kullanıldığı emek yoğun bir teknoloji kullanılmaktadır. Elektrik enerjisi kullanılmaktadır.

Plastik ve Kimya Sanayi

İlimizde yemeklik ve sanayi tuzu üreten bir adet tesis bulunmaktadır. burada da otomasyona dayalı ileri bir teknoloji kullanılmaktadır. Plastik, deterjan gibi kimya sektöründe ise ilimizde bir fabrika üretiminden ziyade çeşitli makinaların da kullanıldığı küçük çapta işletmeler bulunmaktadır. Bunlarda işçilik yoğun olarak kullanılmaktadır. Üretimde genellikle elektrik enerjisi kullanılmaktadır.

Konfeksiyon Sanayi

Halı ve kilim üretimi ev tezgahları ve emeğe dayalı olarak yapılmaktadır. Battaniye ve konfeksiyon sektöründe ise üretim çeşitli makine ve tezgahlar ile işçiliğe dayalı olarak yapılmaktadır. Genelde elektrik enerjisine dayalı olarak üretim yapılmaktadır.

Ayrıca bu sanayi kuruluşlarında elektrik enerjisine ilave olarak motorin, kömür ve LPG’de kullanılmaktadır. Bunların miktarları tam olarak tespiti yapılmamıştır.

Mobilya ve konfeksiyon sanayinde ise hammadde girdileri büyük bir oranda (kumaş, ağaç ürünleri ve çeşitli mobilya parçaları) ile dışından temin edilmektedir.

Tarım ve Hayvancılık

Aksaray İline 7 ilçe, 41 belde ve 151 köy bağlıdır. Aksaray’ın sosyo-ekonomik yapısı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Faal nüfusun % 70’i tarım ve hayvancılıktan geçimini sağlamaktadır. İlimizde, toprakların % 54,4’ü tarıma elverişli olup, geri kalan % 45,6’sı ise çayır, mera, bozuk ormanlık ve tarıma elverişsiz ormanlardır.

420.430 hektar olan İlimiz tarım alanlarında; hububat, baklagiller, endüstriyel bitkiler, yumrulu bitkiler, meyve ve sebze yetiştirilmektedir. Tarıma elverişli arazilerin % 86’sında kuru, %14’ünde sulu tarım yapılmaktadır.

Tarımda çalışan nüfusun yüzdesini aşağıya çekmek için, sanayi ve hizmet sektörünü geliştirmek, tarımda üretimi ve verimliliği artırmak için ürün deseninde değişiklik yapmak, toprak işlemedeki yanlışlıkları gidermek, kaliteli ve uygun girdi kullanımına ağırlık vermek, makineleşmeyi teşvik ederek kullanımını yaygınlaştırmak suretiyle birim alandan daha çok ürün alınması ve çiftçilerin eğitilmesine çalışılmaktadır. 

Arazinin Cinsi

Miktarı

Ha.

Miktarı

%

TARIM ARAZİSİ

420.430

54,46

ÇAYIR MERA ARAZİSİ

277.803

35,97

ORMAN ARAZİSİ

12.528

1,62

TARIM DIŞI ARAZİ(Yerleşim Yerleri dahil)

10.376

1,34

TOPLAM SU YÜZEYLERİ (Göl ve göletler dahil)

51.048

6,61

TOPLAM

772.185

100,00

Tablo: Aksaray İli’nin Arazi Varlığı

Bitkisel Üretim

  • Tarla Bitkileri

Buğdaygiller

İlimizde, Bitkisel üretim tahıllar üzerinde yoğunlaşmış olup, tahıl yetiştirmede nadas+tahıl, tahıl+nohut, tahıl+çekirdek kabak gibi münavebe sistemleri uygulanmaktadır. Aksaray’da toplam 420.430 hektar tarım arazisi mevcut bunun % 50,9’u hububat tarımı yapılmaktadır. Aksaray İli hububat ekim alanı bakımından 207.717 Ha (2000 yılı DİE) ekili arazisi ile Türkiye’de 21. sıradadır. Hububat üretimi içinde ekim alanı en fazla olan buğday daha sonra arpa gelmektedir.

İlimizde üretilen tahılların çoğunluğu üreticinin kendi yetiştirdiği üründen tohum ihtiyacını karşılamaktadır. Çok az hibrit tohumluk kullanılmaktadır. Bu da verimi düşürmektedir. Üreticimiz genelde ürününü T.M.O. ve tüccara pazarlamaktadır. 

Yem Bitkileri

Hayvansal üretimin gelişmiş olduğu ülkelerde yem bitkileri tarımı ekili alanların % 25-30’unu teşkil ederken bu oran ülkemizde ancak % 3,25 dolayındadır. Bu durum yem bitkileri yetiştiriciliğinin yetersizliğinin açık bir göstergesidir. Aksaray’da bu durum ancak % 1,5’dir.

Endüstriyel Bitkiler

İlimizde, şeker pancarı, ayçiçeği üretimi yapılmaktadır. Ayçiçek üretim miktarı diğer ürünlere göre düşüktür. Üretilen ayçiçeğin büyük çoğunluğunu çerezlik ayçiçeği teşkil etmektedir. Ancak son yıllarda yağlık ayçiçeğindeki fiyat ve desteklemenin artmasıyla birlikte yağlık ayçiçeği ekimine önem verilmektedir.

Bahçe Bitkileri

Meyve Üretimi

Türkiye genelinde meyve üretimi yapılan alanlar tarım alanlarının % 5’ini teşkil etmektedir. Aksaray’da ise bu oran % 1,3’dür. İlde genel olarak Elma, armut, kayısı, kiraz, ceviz, üzüm ve erik meyve türleri yetiştiriciliği yapılmaktadır. Son yıllarda pazarlama ve depolama sorunu olmayan cevize doğru bir yönelme mevcuttur.

Sebze Üretimi    

Türkiye genelinde tarım alanlarının % 3’ünde sebze üretimi yapılırken Aksaray’da sebze tarımı yapılan alan % 1’de kalmaktadır. İlimizde sebze üretimi genelde sulu arazilerde yapılmaktadır. İlimizin ekolojisi kısa olduğundan bir çok sebze sadece yaz döneminde yetiştirilmektedir. Çünkü kışın açıkta sebze yetiştirmek mümkün olmamaktadır.

Hayvansal Üretim

Aksaray’da hayvancılık diğer çevre illerde olduğu gibi bitkisel üretimle birlikte yapılmakta, hayvansal üretimde ihtisaslaşmış işletmelerin büyüklüğü sektörün % 25’ine karşılık gelmektedir. Kırsal ekonomik yapıda ihtisaslaşma düzeyi düşük ve geleneksel üretim yapısı ağırlıklı olmasına rağmen Aksaray, çevre illeri arasında büyükbaş hayvan varlığı bakımından önemli bir yer işgal etmekte, kültür ve melez sığır varlığı Türkiye ortalamasının üstünde (% 80), yerli sığır varlığı ise Türkiye ortalamasının (% 20) altında bulunmaktadır.Küçükbaş hayvan varlığının % 96’sını yerli ve merinos koyun ırkı, geri kalan % 4’ünü ise, tiftik ve kıl keçisi oluşturmaktadır. Başta küçükbaş olmak üzere tüm kesimlerde yetiştiricilik ve üretim yapılmakta, besicilik yaygınlaşmaktadır.

İlimizde 1 adet özel sektöre ait ve  1 adet Belediyeye ait olmak üzere 2 adet Et Entegre tesisi bulunmaktadır. Kesimlerin çoğunluğu bu tesislerde yapılarak pazarlanmaktadır.

Tavukçuluk sektörü Türkiye’de 1960’lı yıllardan sonra hızlı ve sürekli bir büyüme göstermiştir. Bu büyümede sektöre yapılan kadar sektörün mukayeseli avantajları da rol oynamıştır. Tavukçuluğun bu avantajlarından yaralanılarak geliştirilmesi, yeni istihdam olanaklarının yaratılması yoluyla ekonomik, köyden kente göçü engellemesi nedeniyle sosyal yararlar sağlayacaktır. Aksaray Türkiye’de tavuk ve yumurta üretimi bakımından çok gerilerdedir.

İlimizde kümes hayvancılığı kısıtlı olanaklarla küçük işletmeler şeklinde yapılmaktadır. Yumurta ve et tavuğu üretimi ilimiz ihtiyacını karşılayamamaktadır. Hindi, kaz,ördek üretimi aile yetiştiriciliği şeklinde gelişmiştir. Yumurta üretiminin çoğunluğu il merkezinde yapılmaktadır.